Koffie en het brein: een goede combinatie?

De één wilt ‘m sterk, de ander wilt ‘m mild. Een dubbel shot of een enkele. De één neemt de eerste al om 8.00 uur, de ander pas om 11.00 uur. Op een winterdag een warme, op een zomerdag een koude variant. Zwart, met een scheutje melk of suiker, of juist met heel veel melk. Of kokosmelk, havermelk, sojamelk of erwtenmelk. Met of zonder smaakje, met of zonder slagroom. Een mini of een XL. In je favoriete tentje of een to go. Alles is mogelijk. Waar we het over hebben? Jouw dagelijkse favoriete bakkie koffie natuurlijk! Er verscheen al een post op social media over dit onderwerp en op jullie verzoek is er nu deze blog. Want is dat dagelijkse bakkie ook goed voor jouw brein?
 

Wat is koffie eigenlijk?

In een notendop: koffie wordt gemaakt van gebrande en gemalen koffiebonen en water. Koffiebonen zijn de zaden van koffieplantbessen. Nadat de bessen zijn geplukt, worden ze óf gedroogd en gepeld (de ongewassen methode) óf eerst ontpulpt, gefermenteerd, gewassen en daarna gedroogd (de gewassen methode). Daarna worden de nog groene bonen gebrand en zijn ze klaar voor gebruik.

Koffie bevat cafeïne: een stimulerend stofje dat voorkomt in (delen van) planten, zoals in de bladeren en bessen. In het geval van koffie bevatten de koffiebonen cafeïne. Bij chocola zijn dat de cacaobonen en bij thee de blaadjes van een theeplant. Als we kijken naar het effect van koffie op het brein, dan kijken we vooral naar het effect van cafeïne. Laten we hier wat dieper op ingaan.
 

De werking van cafeïne

Zodra cafeïne in de bloedbaan komt, begint de stof te werken. Cafeïne werkt stimulerend, maar geeft op zichzelf geen energie. Op den duur put cafeïne juist de reserves uit en verzwakt de bijnieren, die essentieel zijn om stress te bestrijden. Als je kunt zeggen dat je na een kop espresso of sterke koffie ‘gewoon’ kunt slapen, komt dat in de praktijk doordat de bijnieren dusdanig zijn uitgeput dat ze niet meer reageren op de cafeïneprikkel. Niet echt gezond dus. Cafeïne blijft tot wel 12 uur in het lichaam aanwezig. Een leuk weetje: het specerij kardemom bindt cafeïne. In veel Oosterse landen wordt kardemom dan ook toegevoegd aan koffie om de negatieve werking van cafeïne tegen te gaan.
 

Nadelige gevolgen van cafeïne

Cafeïnegebruik kent een aantal nadelige gevolgen. Zo stimuleert cafeïne de insuline aanmaak. Dit werkt als volgt. Als je snelle koolhydraten of cafeïne tot je neemt, dan stijgt je bloedsuikerspiegel. Daarna is sprake van een laag energieniveau doordat de bloedsuikerspiegel na die enorme stijging weer onder het normale niveau zakt. Het hormoon insuline wordt aangemaakt om de bloedsuikerspiegel te reguleren. Maar insuline is ook een groeifactor van de ontstekingsstof in ons lichaam. Daarmee werkt insuline dus ontstekingsbevorderend.

Verder geeft cafeïne een negatieve reactie bij de opname van de mineralen calcium, kalium en magnesium. Daardoor bevordert cafeïne onder andere botontkalking en de verzuring van het lichaam. Verzuring leidt weer tot ontstekingen. Voor een goede gezondheid is het belangrijk te streven naar zo min mogelijk ontstekingen in het lichaam. De meeste Westerse ziekten zijn namelijk ontstekingsziekten.

Daarnaast zorgt cafeïne voor een stijging van de bloeddruk. Als je bloeddruk te hoog is, is het dan ook raadzaam weinig tot geen cafeïne tot je te nemen. Cafeïne bevordert ook stress en spanning. In het geval van chronische stress, overprikkeling of burn-out kun je jouw dagelijkse kopje koffie (of zwarte thee, chocomelk en cola) dus beter laten staan.

Tot slot geeft cafeïnegebruik een grotere kans op endometriose. Vrouwen die meer dan 5 gram cafeïne per maand gebruiken (ongeveer 1,5 kop koffie per dag), hebben bijna twee keer meer kans om endometriose te krijgen en als gevolg daarvan onvruchtbaar te worden.
 

Heeft koffie ook voordelen?

Ja zeker! Maar dan moet de koffie wel van goede kwaliteit zijn. Groene koffie, robusta koffie en regular roast koffie bevatten het hoogste gehalte aan chlorogeenzuren en veel polyfenolen: antioxidanten met veel voordelen voor jouw lichaam. Eigenlijk is het advies zoals je het vaker hoort: drink koffie vooral met mate. En drink je bakkie niet bij of vlak na de maaltijd. Cafeïne bindt zich namelijk aan mineralen uit de voeding en die worden dan ongebruikt uitgescheiden, terwijl we die mineralen juist zo hard nodig hebben. Zonde! Drink je eerste bakje koffie bij voorkeur na 11.00 uur, want tot die tijd is jouw lever hard aan het werk om te ontgiften. En wissel vooral lekker af met water en (kruiden)thee om constante verhoging van de bloedsuikerspiegel te voorkomen.

line
image